قائم مقامان خاص متعاقدین اشخاصی هستند که به دلیل انتقال مال یا حق معینی، آثار قراردادهای انتقال دهنده نیز همراه آن مال یا حق به آنها منتقل شده و در این زمینه جانشین ناقل می گردند. منظور از آثار قرارداد در بحث قایم مقامی، تنها آثار الزام آور قرار داد، یعنی حقوق و تعهدات بوده و همه آثار قراردادها قابلیت انتقال به قائم مقامان را ندارند. تنها حقوق تعهداتی به قایم مقام خاص می رسد که قبلا به موجب قرارداد یا علیه انتقال دهنده در رابطه با مال مورد انتقال ایجاد شده و جزو توابع و لواحق آن مال باشد. طلبکاران عادی یا دارای وثیقه قایم مقام بدهکار محسوب نمی شوند. همچنین، برخلاف حقوق پاره ای از کشورها در حقوق ما، سرایت حقوق و تعهدات به منتقل الیه موکول به علم وی نبوده ولی در صورت جهل به وجود آنها، می تواند قرارداد خود را با علم وی نبوده ولی در صورت جهل به وجود آنها، می تواند قرارداد خود را با انتقال دهنده فسخ نماید.

چهره قائم مقام در دهه های گذشته به یکی از عناصر حذف ناشدنی از تابلوی تاریخ اصلاحات و نوسازی بدل شده و قائم مقام در کنار امیرکبیر و سپهسالار یکی از شخصیت های تاثیرگذار در نوسازی کشور مطرح شده است. عملکرد سیاسی قائم مقام فراهانی در فهم ایران در «آستانه تجدد» بسیار مهم است. اصلاحات برآمده از سوی عباس میرزای ولیعهد و قائم مقام فراهانی صدراعظم وی که در دارالسلطنه تبریز مشغول خدمت به ایران بودند، باعث شد که بعدها در این شهر جنبش مشروطه خواهی و حکومت مردم به پیروزی رسد.

از میان پیروان سعدی تنها کسی که در پیروی از شیوه نگارش وی در گلستان گوی توفیق را از همگان ربود، قائم مقام فراهانی، نویسنده منشات است که با درک روح زبان سعدی و رمز و راز آن،- تاثر و نه تقلید- توانست نثری زیبا، روان، آهنگین و در عین حال استوار بیافریند. او راز ماندگاری و کهنه نشدن انشای گلستان؛ یعنی برخورداری از ارزش های گوناگون ادبی از قبیل: سادگی بیان، پرمایگی، خوش آهنگی، لطف سخن، بهره مندی هنرمندانه از زبان زنده، پر تحرک و طبیعت آمیز را دریافت. از وجوه مشترک سعدی و قائم مقام می توان به استفاده به دور از تصنع از زیورهای کلامی از قبیل سجع، ترصیع و موازنه و نیز بهره برداری از آیات و احادیث و استفاده بجا از اشعار و امثال و زبان زنده و پرتحرک اشاره کرد. مقاله حاضر با مقایسه سبک شناسانه منشات قائم مقام و گلستان سعدی در صدد تبیین وجود اشتراک آن دو و نشان دادن میزان توفیق قائم مقام در پیروی از سعدی است.

قائم مقام فراهانی (1193 - 1251 ه‍.ق.) مردی دانشمند و جامع معقول و منقول بوده و در ادبیات عرب و عجم مرتبه اعلی و قدح معلی داشته است. در قائم مقام او اشعار شاعران دوره های گوناگون ادبیات عرب، همچون: نابغه ذبیانی، حضرت علی (ع)، مجنون لیلی، بشاربن برد، ابن خیاط، ابن عمار، محی الدین العربی، صفی الدین الحلی دیده می شود اما اشتباهات فاحش در اعراب گذاری اشعار، غلط های چاپی و ترجمه های نادرست و نامفهوم شایان ذکر است؛ به عنوان مثال این بیت از ابوالاسود الدولیکضرائرِ الحسنا قلن لوجهها       حسدا و بغضا انها لدمیم«مثل هووهای زن زیبارو که با حسد و بغض چهره او را زشت و بدریخت می نامند»در کتاب با «کفرا یر الحسنا» شروع شده و در ترجمه هم به خطا چنین ذکر شده است: «گروهی از پستی و دنائت خود و دشمنی نیکی را بدی جلوه دهند.»نگارنده بر آن است تا در این مقاله با توجه به قائم مقام قائم مقام، نسخه مصحح بدرالدین یغمایی، شاعران اشعار عرب را بیابد، ابیات عربی را نقد و تحلیل کند و ارتباط نحوی آنها را با عبارات فارسی بیان نماید.

این مقاله بر آن است تا به کشف این نکته دست یابد که قائم مقام فراهانی علاوه بر پیروزی از سبک نثر گلستان سعدی آیا به آثار شعری او نیز نظر داشته است یا نه؟ پس از بررسی کامل نامه های قائم مقام و آثار سعدی این نتیجه به دست آمد که قائم مقام هرجا لازم دانسته از شعر بزرگان ادب فارسی برای غنا و استحکام کلامش بهره جسته است. از جمله آن شاعران می توان رودکی، فردوسی، ناصرخسرو، انوری، خاقانی، نظامی، مولوی، سعدی و حافظ را نام برد.بی گمان، تاثیر سعدی در سخن قائم مقام از دیگر شاعران بیشتر و نمایان تر است. بدیهی است هم سبک نثر سعدی و هم شیوه های عمومی بیان او همچون سادگی، روانی و خوش آهنگی در سخن قائم مقام تاثیر گذاشته است. به هر روی هرچند سعدی از نظر زمانی با قائم مقام قرنها فاصله داشته، ولی مقبولیت همگانی سخن سعدی نیز در این اقبال و روی آوردن قائم مقام به آثار شیخ، بی تاثیر نبوده است.

زمینه و هدف: قائم مقام تجارتی یکی از موضوعات حقوق تجارت است که در حقوق ایران دارای ابهامات متعددی، از جمله در زمینه انحلال است. به دلیل نزدیکی حقوق ایران و فرانسه، یکی از روش های تبیین این ابهامات بررسی تطبیقی با حقوق فرانسه است. در این مقاله تلاش شده به بررسی انحلال قائم مقام تجارتی در حقوق ایران و فرانسه پرداخته شود. روش: مقاله مورداشاره توصیفی تحلیلی بوده و از روش کتابخانه ای استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: هم در حقوق ایران و هم در حقوق فرانسه انحلال قائم مقام تجارتی به دو صورت ارادی و غیر ارادی امکان پذیر است. عزل و استعفا مهم ترین عوامل ارادی و فوت و حجر، ورشکستگی و انقضای مدت مهم ترین عوامل غیر ارادی انحلال قائم مقام تجارتی در حقوق ایران و فرانسه است. انحلال قائم مقام تجارتی مانند انحلال وکالت در امور مدنی است با این تفاوت که در صورت فوت رییس تجارتخانه، قائم مقام تجاری منعزل نمی شود و به طریق اولی در سفه و جنون، رییس تجارتخانه نیز منعزل نمی شود، ولی با انحلال تجارتخانه، قائم مقام تجاری منعزل می شود، زیرا موضوعیت تجاری از بین می رود. این استثنا در لایحه جدید از بین رفته و با فوت یا حجر تاجر یا انحلال شرکت، سمت قائم مقام تجارتی پایان می یابد، لکن با فوت یا حجر تاجر تا تعیین جانشین، قائم مقام تجارتی مسئولیت اداره و نگهبان اموال را بر عهده دارد. نتیجه گیری: خلأهایی قانونی موجود در رابطه با بحث قائم مقام تجارتی و نیز عدم پیش بینی تعهدات و همچنین عدم پیش بینی موارد انحلال موجب ابهامات بوده و از سوی دیگر تعریفی روشن و جامع از قائم مقام تجارتی نه در قانون تجارت و نه در لایحه جدید بیان نشده است، لذا پیشنهاد می شود خلأها قانونی برطرف گردد.

یکی از زیرمجموعه های انواع ادبی، «مدح و ستایش» است که بنا به وجود توصیفات اغراق آمیز و صله طلبی های خفّت-بار برخی از شاعران در دوران متمادی، بهره گیری از این نوع ادبی، مورد انتقاد و حتّی نکوهش برخی از محقّقان و شاعران نیز واقع شده است؛ امّا گفتنی است که مدح و ستایش گری در آثار برخی از شاعران، دارای اغراضی غیر از خوشایندی ممدوح، دریافت صله، کسب اعتبار و. . . می باشد. این پژوهش بر اساس منابع کتابخانه ای و شیوه ی توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، و برآیند تحقیق، حاکی از آن است که «ابوالقاسم قائم مقام فراهانی» سیاستمدار ادیب دوره ی قاجار، در قصاید دیوان اشعار خود-که دارای انواع ادبیِ «گلایه»، «اندرز»، «هجو»، «نکوهش»، «مطایبه» و «طنز» است-مدیحه سرایی را ابزاری در جهت بیان اغراضی همچون: تهنیت (تهنیتِ فتوحات/ تهنیت و نکوهش خائنان)، اعتذار (پوزش، امان طلبی، گلایه و دادخواهی)، قَدْ ح (انتقاد و نکوهش) و تهییج و ترغیب مخاطب، قرار می دهد.

زمینه و هدف: گلستان سعدی از جمله آثاری است که بدلیل ویژگی خاص ساختار و محتوا همواره مورد توجه بوده و تقلیدهای فراوانی از آن شده است؛ این تقلیدها گاه در زمینه ی محتوا و گاه در نوع نثر و ساختار آثار بعد از سعدی دیده میشود. قائم مقام فراهانی از سیاستمدارانی است که با این کتاب آشنایی کامل داشته و در نگارش منشآت خود از گلستان تقلید کرده است؛ این پژوهش با هدف مقایسه میان کاربرد ابزارهای بیانی در گلستان و منشآت، شناخت تشابه و تفاوت سبک بیانی سعدی و قائم مقام و شناخت نوع بینامتنیت انجام گرفته است. روش مطالعه: این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی انجام میگیرد؛ به این ترتیب که ابتدا ابزارهای بیانی شامل تشبیه، استعاره، کنایه و مجاز در گلستان و منشآت استخراج و آمارگیری میشود و سپس براساس نمودارهای ترسیم شده به تحلیل و مقایسه پرداخته میشود. جامعه ی آماری این تحقیق صد صفحه ی ابتدایی از هر دو کتاب است. یافته ها: در کتاب منشآت، علاوه بر اصطلاحات و اشعار، از نظر ویژگیهای ساختاری در نثر مسجّع نیز، نشانه های تقلید از گلستان سعدی دیده میشود. قائم مقام بیشتر ازجهت کاربرد آرایه های لفظی مانند سجع و جناس از سعدی تبعیت نموده ولی از آرایه های بیانی که در گلستان بکاررفته تبعیت نکرده است. بیشترین اختلاف میان سعدی و قائم مقام، در کاربرد کنایه است. کنایه در گلستان نسبت به منشآت بسامد فراوانتری داشته است. این امر بخاطر تفاوت موضوعی دو اثر است که ایجاب میکند سخن واضحتر باشد و کنایه ی سخن را بسمت ابهام بیشتر میبرد. نتیجه گیری: قائم مقام در مقایسه با سعدی از تشبیهات گسترده تری استفاده کرده، بسامد تشبیه بلیغ در اثر او کمتر از گلستان است امّا بسامد کلی تشبیه نسبت به سایر آرایه ها در منشآت بیشتر است، همچنین کاربرد آرایه های استعاره، مجاز و کنایه نیز در منشآت کمتر است؛ نتیجه ی کلی این است که قائم مقام بیشتر از نظر موسیقی درونی تحت تأثیر گلستان بوده است و در موسیقی معنوی تشابه کمتری میان دو اثر وجود دارد.